Sensoren in de roeiboot

Sport, technologie en innovatie gaan steeds vaker hand in hand. Deze ontwikkeling stimuleert sportprestaties en positieve sportbeleving. In de schaatssport zorgde de klapschaats voor een grote verandering. Bij het wielrennen zien we continu verbeteringen van schakelsystemen en schijfremmen. Bij alle sporten worden steeds vaker sensoren gebruikt om de prestaties te meten en om trainingen te monitoren. De roeisport blijft wat achter bij innovatieve ontwikkelingen.

De meeste innovatieve ontwikkelingen in de roeisport komen overwaaien uit de grotere sporten. Zo kunnen we met onze hardloophorloges en apps onze route en prestaties tracken. Via fietsapp Strava kunnen we klassementen opmaken voor specifieke trajecten. De actiecamera’s voor wielrennen, bergbeklimmen en onderwatersport zijn ook in de roeiboot te gebruiken om spectaculaire opnames vanuit een grootbeeldpositie te maken. De compacte camera’s zijn schok- en waterbesteding. Moderne actiecamera’s kunnen met de stem of smartphone worden bediend en hebben GPS en aansluiting op hartslagmeter en sensoren. Met zuignap, touw en plakband kun je de camera stevig en veilig installeren in de roeiboot. Deze opname maakten wij met een Garmin Virb Ultra 30 van een roeitraining op de Vliet.

De sensorinformatie kun je bij het monteren van de video op verschillende manieren in beeld brengen. Voor roeiers is ook het tempo van belang. Die informatie wordt door mijn Garmin fenix 3 HR horloge geregistreerd en kan later worden toegevoegd als overlay in de video-opname.

De belangrijkste informatie over de prestatie van roeiers in de boot is het vermogen dat elke roeier afzonderlijk levert. Die informatie is nu ook beschikbaar te maken. Veertig jaar geleden ontwikkelden wij binnen onze studentenroeivereniging een systeem om het drukverloop in de haal te meten op basis van een rekstrookje op de riem in een roeibak. Zo kon de krachtcurve in beeld gebracht worden op een computerscherm. Wij gebruikten deze toepassing tijdens de roei-instructies om de perfecte haal aan te leren. Een goede koppeling van de kracht tussen benen, rug en armen levert een vloeiende curve. Deze informatie is belangrijk als feed back om de haal te perfectioneren. De hedendaagse roei-ergometers kunnen de krachtcurves visueel tonen in het display. In de boot bestaat deze mogelijkheid sinds kort.

Vijf jaar geleden onderzochten twee studenten van de TU Delft voor hun Bachelor Thesis de mogelijkheid om de sportieve prestaties van roeiers in de boot te meten. Uitgangspunt daarbij is het afleiden van het vermogen dat de roeier levert op basis van de hoeksnelheid en de kracht op de riem. Het doel was een praktische opstelling in de roeiboot waarbij de roeiers de informatie over geleverd vermogen via display op hun smartphone kunnen zien. Dat bleek niet makkelijk te realiseren. De meting van de kracht op de riem was niet goed mogelijk omdat de rekstrookjes loslieten. Veertig jaar geleden kampten we ook al met dat probleem.

In de wielersport is vermogensmeting allang gemeengoed. Wielrenners trainen primair op wattage. Fietsen met een vermogensmeter blijkt effectiever dan trainen op hartslag. Dat is niet alleen behouden aan de profs. Fietsen met een vermogensmeter wordt ook steeds populairder onder amateurs en toerfietsers. Er is inmiddels ruim aanbod van betaalbare vermogensmeters gemonteerd in crank, achternaaf of trappers. Het equivalent van de fietsvermogensmeter voor de roeisport is de drukdol die nu ook in de markt verkrijgbaar is. Als wielrenners trainen op vermogen kunnen de roeiers daarbij niet langer achterblijven.

Continue gezondheidsmonitor

Er kleven ethische dilemma’s aan nieuwe innovatieve technologische ontwikkelingen in de gezondheidszorg. Inmiddels kunnen we 7 x 24 uur vitale functies van de mens meten. Mooi in theorie, maar kunnen patiënten en verpleegkundigen in de praktijk vertrouwen op sensoren die continu de toestand van een mens kunnen meten en rapporteren?

Verplaats je in het volgende toekomstscenario van patiënt Jan. Hij is een ICT’er  van middelbare leeftijd, gewend aan het werken onder grote prestatiedruk. Hij is topfit en kerngezond, maar heeft structureel een verhoogde bloeddruk. Omdat dit een risicofactor is voor hart- en vaatziekten heeft de huisarts Jan uit voorzorg continue gezondheidsmonitoring voorgeschreven. Dit belemmert hem niet om fanatiek te sporten. Als Jan op zijn racefiets door de duinen raast voelt hij zich vrij en gelukkig. Zo ook op die zonnige ochtend in mei, maar het fietsen gaat nu minder soepel dan gewoonlijk. Bovenop de duin valt hij bijna stil. Hij schakelt een tandje terug en grijpt naar zijn achterzak voor een hap van een krachtreep. Het is een kwestie van door de vermoeidheid heen trappen, denkt hij nog, totdat zijn smartphone het alarmsignaal geeft. Hij stapt af, valt en verliest zijn bewustzijn. Kort daarop ontvangt Ruud een reanimatie oproep op zijn mobiel. Hij is als vrijwilliger aangesloten bij hartveilig wonen en oefent jaarlijks de reanimatieprocedure. Ruud stapt van zijn fiets en ziet in het sms-bericht dat hij niet ver van het incident vandaan is. Hij bevestigt zijn vertrek naar het slachtoffer. Google maps navigeert hem daar binnen één minuut naar toe. Ruud ziet Jan liggen, legt hem in een veilige positie, controleert de ademhaling en start reanimatie. Even later arriveert een andere opgeroepen vrijwilliger met een AED. Zij volgen samen de instructies van de alarmcentrale via hun mobiel en bedienen de AED. Binnen vijf minuten arriveert een ambulance. Verplegers nemen de zorg voor Jan over. Voordat hij bij het ziekenhuis arriveert is hij weer bij kennis. Door snelle en automatische melding van de gezondheidstoestand en mobilisatie van hulpverleners is Jan’s leven gered.

Tot zover de happy flow. Dit toekomstscenario is nu al grotendeels technisch te realiseren. De inzet van vrijwilligers die via hun mobiel oproepbaar zijn voor reanimatie werkt al in veel plaatsen in het land. Het is alleen nog een kwestie van opschaling, training van vrijwilligers en plaatsen van meer AED’s. Slimme horloges en smartphones meten al continu lichaamsfuncties. De wearables zijn ook in de gezondheidszorg in opkomst en kunnen binnenkort veel bewaking, die nu standaard in een ziekenhuis gebeurt, overnemen.  Slimme pleisters kunnen al enkele dagen continu vitale waarden meten. Een onderhuidse sensor kan tot 90 dagen achtereen glucosewaarden meten. Het wachten is nu op een sensor die continu en langdurig alle vitale lichaamsfuncties kan monitoren.

Techbedrijven, zoals Philips en KPN, zetten vol in op het medische domein. Het is voor hen een belangrijke groeimarkt. Platformbedrijven zoals Google, Amazon en Apple beschikken straks over veel medische informatie. Data zijn onderdeel van hun verdienmodel. Het gevaar dreigt dat de gezondheidszorg wordt overspoeld door technologische ontwikkelingen.

Er blijven nog veel vragen onbeantwoord over de meetbare mens. Hoe betrouwbaar zijn de data? Wie heeft de controle? Waarvoor wordt de data gebruikt? Komen de gegevens enkel de patiënt ten goede of kunnen ze ook worden gebruikt voor profiling (bijv. door verzekeraars)? Moeten we privacy inruilen voor proactieve zorg op basis van 7 x 24 uurs monitoring? Als wij door inzet van technologie levens willen redden, dan moeten we antwoord hebben op deze vragen en obstakels wegnemen.

Fietsen in Havana

Met een gids maken we een fietstocht door de stad en weerszijde van het water, Canal de Entrada. Tijdens de tocht verteld gids Gavi over de geschiedenis van het Eiland: de verovering van de Spanjaarden, de aanval van de Engelsen, de uitruil waardoor Cuba weer Spaans bezit wordt, de vrijheidsstrijd, Varkensbaaicrisis. We steken met een pont over naar de overzijde van het water, beklimmen de heuvel met het Christus beeld en bekijken de verdedigingsforten die de Spanjaarden bouwden. Daarna fietsen we door een paar authentieke wijken en steken met de pont weer over naar de kant van de stad. We fietsen de lange weg over de boulevard Malecón. De wind stuwt de golven over de kade. Tenslotte passeren we de Amerikaanse ambassade.