Middeleeuwse Kliklijn

IMG_0070

Bezoekers van het Palazzo Ducale in Venetië kunnen zich een beeld vormen van de bezorging van aanklachten van misstanden zoals belastingontduiking, omkoperij en verduistering van staatsgeld. Vlakbij de beroemde Brug der Zuchten is in de muur een bas-reliëf te bewonderen in de vorm van een leeuwenmuil met daaronder een tekst die vertaald luidt: “Geheime aanklachten tegen degenen, die diensten en plichten verheimelijken of in het geheim afspreken om hun ware gewin te verbergen”. In de zogenaamde ‘mond van de waarheid’ van de leeuwenmuil konden aanklachten anoniem worden gedeponeerd. Vanuit een geheime kamer achter de muur kon de magistraat de aanklachten via een kluis ophalen.

De laatste tien jaar heeft Nederland ook een concept om misdaden anoniem te melden, namelijk Meld Misdaad Anoniem (afgekort tot M). Burgers kunnen anoniem bellen naar de meldlijn om wetsovertredingen te melden. M is een zelfstandige stichting die de anonimiteit van de tipgever garandeert. Justitie, politie en opsporingsdiensten kunnen de anonieme tips gebruiken bij opsporingsonderzoeken. Op de website meldt M een toename van meldingen van brandstichting en mensenhandel. In de eerste helft van dit jaar stuurde de stichting 8.330 meldingen naar politie en opsporingsinstanties, met 842 aanhoudingen tot gevolg.

Onze nationale meldlijn is niet geheel onomstreden. Zo zijn de telefoongesprekken naar M niet wettelijk beschermd. Politie en opsporingsdiensten kunnen gesprekken met toestemming van het Openbaar Ministerie aftappen. Justitie in Rotterdam bracht een vrouw in gevaar door een van haar afgetapt telefoontje over een dodelijke steekpartij openbaar te maken en de gegevens op te nemen in het dossier van de verdachten. Een groot bezwaar vormen de valse anonieme tips. Criminelen slaan veelvuldig vals alarm om hun concurrenten erin te luizen. Ybo Buruma uitte in het openbaar zijn kritiek op de onterechte bescherming van valse tipgevers: “Wij hebben inmiddels – met de anonieme tips aan de Criminele Inlichtingen Eenheid en de Stichting Meld Misdaad Anoniem – een systeem opgebouwd waarin lasteraars meer worden beschermd en geloofd dan onschuldige mensen die eigenlijk zichzelf moeten vrijpleiten. Vroeger beschermde het recht ons tegen valse aangiften, maar die tijd is helaas voorbij.”

De middeleeuwse kliklijn lijkt effectiever. De leeuwenmuilen maakten onderdeel uit van een uitgekiend systeem. Tipgevers hoefden niet bang te zijn voor vervelende consequenties en aangiftes werden zorgvuldig getoetst. Anonieme aanklachten werden slechts in behandeling genomen als er tenminste twee getuigen in de aanklacht stonden vermeld. De aanklachten werden verbrand als er geen handtekening van de aanklager en geen betrouwbare getuigen waren opgenomen. Aanvullend onderzoek en bewijsmateriaal  was nodig voordat men tot actie overging.

Napoleon vernietigde veel leeuwenmuilen, omdat deze symbool stonden voor de Venetiaanse machthebbers. Kunnen wij de principes van de middeleeuwse kliklijn weer in ere herstellen?

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s